Azərbaycan diaspor siyasəti son illərdə aktiv şəkildə inkişaf etdirilir və bu istiqamətdə mühüm addımlar atılır. Lakin əsas sual açıq qalır: bütün bu səylər real nəticələrə çevrilirmi?
Cənab Prezident tərəfindən dəfələrlə vurğulandığı kimi, xaricdə yaşayan, uğur qazanmış və yaşadıqları cəmiyyətə inteqrasiya olunmuş azərbaycanlılar ölkəmizin qeyri-rəsmi səfirləri kimi çıxış etməlidirlər. Bu yanaşma müasir dövrün tələblərinə tam cavab verir və strateji baxımdan düzgün istiqaməti müəyyən edir.
Məhz bu baxımdan əsas məsələ ortaya çıxır:
əgər bu potensial mövcuddursa, nəticə niyə görünmür?
Bu gün Avropa ölkələrində, o cümlədən İsveçdə yaşayan azərbaycanlılar arasında yüksək təhsilli, peşəkar və cəmiyyətə inteqrasiya olunmuş geniş bir təbəqə mövcuddur. Bu insanlar müxtəlif sahələrdə uğur qazanaraq həm yaşadıqları ölkələrdə, həm də Azərbaycanın beynəlxalq imicinin formalaşmasında mühüm rol oynayırlar.
Lakin müşahidələr göstərir ki, bu potensialın sistemli və effektiv şəkildə birləşdirilməsi və istiqamətləndirilməsi məsələsində ciddi boşluqlar qalmaqdadır.
Qeyd etmək vacibdir ki, diaspor fəaliyyəti xaricdə yaşayan azərbaycanlılar üçün peşə fəaliyyəti deyil. Bu fəaliyyət könüllü xarakter daşıyır və insanlar öz şəxsi vaxtlarını, resurslarını və imkanlarını sərf edərək bu sahədə iştirak edirlər. Bu isə yanaşmada daha çevik, peşəkar və yerli reallıqlara uyğun modellərin tətbiqini zəruri edir.
Bununla belə, bəzi hallarda diaspor fəaliyyətində formal yanaşmaların üstünlük təşkil etməsi real nəticələrin əldə olunmasını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.
Məhz bu nöqtədə əsas sual yaranır:
mövcud yanaşma doğrudanmı ən güclü, ən inteqrasiya olunmuş və ən peşəkar təbəqəni prosesə cəlb edir?
Daha ciddi məqamlardan biri isə ondan ibarətdir ki, mövcud yanaşmalar bəzi hallarda məhz bu kateqoriyaya daxil olan şəxslərin proseslərdən uzaqlaşmasına gətirib çıxarır. Halbuki məhz bu insanlar yaşadıqları cəmiyyətlərdə Azərbaycanı ən effektiv şəkildə təmsil etmək imkanına malikdirlər.
Bu isə artıq təkcə təşkilati məsələ deyil.
Bu — strateji məsələdir.
Və burada daha bir fundamental sual ortaya çıxır:
tətbiq olunan yanaşmalar həqiqətən dövlət tərəfindən müəyyən edilmiş strateji məqsədlərə nə dərəcədə xidmət edir?
Müasir dövrdə diaspor siyasətinin effektivliyi yalnız tədbirlərlə deyil, eyni zamanda etimad, peşəkarlıq, koordinasiya və real sosial əlaqələr üzərində qurulmalıdır. Xüsusilə yerli mühitin düzgün anlaşılması və fəaliyyətin həmin reallıqlara uyğunlaşdırılması həlledici əhəmiyyət daşıyır.
Aydındır ki, növbəti mərhələdə diaspor siyasətində əsas diqqət formal yanaşmadan real nəticələrə keçidə yönəlməlidir.
Əks halda mövcud potensialın tam reallaşmaması riski qalmaqda davam edəcək.
Redaksiya – azeri.se