Avrasiya əlaqəliliyi ilə bağlı müzakirələr hələ də əsasən infrastruktur üzərində qurulur.
Dəmir yolları. Limanlar. Logistika dəhlizləri.
Lakin bu yanaşma artıq aktuallığını itirməyə başlayır.
Əsas dəyişiklik artıq marşrutların qurulmasında deyil.
Onların necə idarə olunmasındadır.
İnfrastruktur çıxış imkanı yaradır.
Amma təkcə çıxış imkanı güc yaratmır.
Koordinasiya olmadan dəhlizlər parçalanmış vəziyyətdə qalır.
Parçalanmış sistemlər isə miqyaslana bilmir.
Bu gün biz yeni bir mərhələnin formalaşmasının şahidi oluruq:
Ticarətin “operativ sistemi” yaranır.
Bu isə aşağıdakı elementləri əhatə edir:
– koordinasiya mexanizmləri
– tənzimləyici uyğunlaşma
– rəqəmsal inteqrasiya
– axınlar üzərində strateji nəzarət
Məhz bu səviyyədə real təsir formalaşır.
Bu kontekstdə Azərbaycan artıq sadəcə tranzit coğrafiya deyil.
O, koordinasiya mərkəzi kimi formalaşır —
infrastrukturun, siyasətin və logistikanın kəsişdiyi bir məkan kimi.
Lakin bu rol avtomatik deyil.
Onu strateji şəkildə formalaşdırmaq, idarə etmək və beynəlxalq səviyyədə inteqrasiya etmək lazımdır.
Bir mühüm istiqamət isə hələ də kifayət qədər inkişaf etməyib:
Şimali Avropa ilə əlaqə.
Bu, coğrafi məsələ deyil.
Strateji məsələdir.
Bu yeni formalaşan sistemə dərin inteqrasiya olmadan
şimal bağlantısı mərkəzi deyil, periferik rol oynamaq riski daşıyır.
Avrasiya ticarətinin gələcəyini dəhlizləri quranlar müəyyən etməyəcək.
Onu, bu dəhlizlərin necə işlədiyini idarə edənlər müəyyən edəcək.
Sual artıq bu deyil:
Marşrutlar harada mövcuddur?
Sual budur:
Bu sistemin arxasındakı strukturu kim müəyyən edir?
Redaksiya Heyəti
Swedish-Azerbaijani Chamber of Commerce
Stockholm – Baku