Azərbaycan və Avropa İttifaqı arasında əməkdaşlığın yeni mərhələsi
Avropanın enerji və iqtisadi təhlükəsizlik sahəsində strateji yanaşması yeni mərhələyə daxil olur.
Uzun illər ərzində əsas diqqət enerji təchizatının təhlükəsizliyinə və beynəlxalq ticarətin səmərəliliyinə yönəlmişdi. Bu gün isə prioritetlər daha genişdir. Enerji təhlükəsizliyi, dayanıqlı infrastruktur, şaxələndirilmiş təchizat zəncirləri və etibarlı beynəlxalq tərəfdaşlıqlar Avropanın uzunmüddətli inkişaf strategiyasının əsas sütunlarına çevrilib.
Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan arasında son dövrdə əldə olunan razılaşmalar bu strateji yanaşmanın praktik təzahürüdür.
Yeni Aİ–Azərbaycan Bağlantı Tərəfdaşlığı (EU–Azerbaijan Connectivity Partnership), Yaşıl Enerji Dəhlizi layihəsinin inkişafı və bərpa olunan enerji sahəsinə yönəldilən investisiyalar göstərir ki, Avropa yalnız bugünkü enerji ehtiyaclarını deyil, gələcəyin inteqrasiya olunmuş enerji sistemini formalaşdıracaq infrastrukturu da prioritet hesab edir.
Azərbaycanın Strateji Rolu Güclənir
Azərbaycan artıq yalnız enerji ixrac edən ölkə kimi deyil, həm də regional enerji mərkəzi kimi formalaşır.
Ölkənin əlverişli coğrafi mövqeyi, bərpa olunan enerji sahəsində həyata keçirilən iri layihələr və regional əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanı Avropa, Xəzər regionu və Mərkəzi Asiyanı birləşdirən mühüm strateji qovşağa çevirir.
Yaxın illərdə təxminən 8 GVt gücündə yeni külək və günəş elektrik stansiyalarının istifadəyə verilməsi planlaşdırılır.
Bu layihələr Azərbaycanın təkcə etibarlı təbii qaz təchizatçısı deyil, həm də gələcəkdə yaşıl elektrik enerjisinin ixracatçılarından biri kimi mövqeyini daha da gücləndirəcək.
Avropa enerji keçidini sürətləndirdikcə, enerji istehsalı, ötürülməsi və regional inteqrasiyanı birləşdirə bilən ölkələrin strateji əhəmiyyəti daha da artacaq.
Növbəti Mərhələni İnfrastruktur Müəyyən Edəcək
Bərpa olunan enerji istehsalı vacibdir.
Lakin həmin enerjinin təhlükəsiz, etibarlı və səmərəli şəkildə ötürülməsi daha böyük strateji əhəmiyyət daşıyır.
Bu baxımdan aşağıdakı istiqamətlər xüsusi strateji əhəmiyyət kəsb edir:
Yüksək gərginlikli elektrik ötürmə xətləri
Müasir elektrik yarımstansiyaları
Elektrik ötürmə şəbəkələrinin modernləşdirilməsi
Sərhədlərarası enerji bağlantıları
Ağıllı şəbəkə texnologiyaları
Enerji saxlama sistemləri
Enerji istehsalı artdıqca ötürücü infrastruktur strateji əhəmiyyət baxımından istehsal gücləri ilə eyni səviyyəyə yüksəlir.
Avropa Mühəndislik Şirkətləri üçün Yeni İmkanlar
Regionda baş verən dəyişikliklər enerji infrastrukturu sahəsində fəaliyyət göstərən Avropa mühəndislik şirkətləri üçün yeni imkanlar yaradır.
EPC layihələri, yüksək gərginlikli elektrik ötürmə şəbəkələri, elektrik yarımstansiyaları, şəbəkələrin modernləşdirilməsi və bərpa olunan enerjinin inteqrasiyası sahəsində təcrübəyə malik şirkətlər regionun uzunmüddətli inkişafına mühüm töhfə verə bilərlər.
Xüsusilə İsveç mühəndislik şirkətləri etibarlı, innovativ və dayanıqlı enerji infrastrukturu layihələrinin həyata keçirilməsi sahəsində beynəlxalq nüfuza malikdir və regionda həyata keçiriləcək gələcək layihələrdə mühüm rol oynaya bilərlər.
Uzunmüddətli Tərəfdaşlıqlar İnkişafın Əsas Şərtidir
Böyük enerji və infrastruktur layihələrinin uğuru yalnız texnologiyadan asılı deyil.
Dövlət qurumları, investorlar, mühəndislik şirkətləri və maliyyə institutları arasında qarşılıqlı etimad, açıq dialoq və uzunmüddətli əməkdaşlıq bu prosesin əsasını təşkil edir.
İsveç–Azərbaycan Ticarət Palatasının Baxışı
İsveç–Azərbaycan Ticarət Palatası regionda formalaşan yeni əməkdaşlıq mərhələsini mühüm strateji imkan kimi qiymətləndirir.
Palatanın məqsədi İsveç və Azərbaycan arasında işgüzar əlaqələri gücləndirmək, dövlət və özəl sektor arasında əməkdaşlığı təşviq etmək, həmçinin dayanıqlı iqtisadi inkişaf və müasir enerji infrastrukturu sahəsində uzunmüddətli tərəfdaşlıqların qurulmasına dəstək verməkdir.
Avropa, Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya arasında əməkdaşlıq genişləndikcə, Palata İsveç təcrübəsi ilə regional imkanlar arasında etibarlı körpü rolunu davam etdirəcək.
Gələcəyə Baxış
Müzakirələr artıq yalnız enerjinin harada istehsal olunması ilə bağlı deyil.
Əsas məsələ enerjinin regionlar arasında necə ötürülməsi, inteqrasiyası və paylaşılmasıdır.
İnfrastruktur dəhlizlər yaradır.
Tərəfdaşlıqlar onları dayanıqlı edir.
Etimad isə onların uğurunu təmin edir.
Avropanın enerji gələcəyi yalnız yeni enerji mənbələri ilə deyil, bu enerjini regionlar arasında birləşdirən infrastruktur, texnologiyalar və etibarlı tərəfdaşlıqlarla formalaşacaq.
Bu transformasiya artıq başlayıb və yaxın illərdə daha da güclənəcək.
Hazırlayan
İsveç–Azərbaycan Ticarət Palatasının Analitik Qrupu